Πτωχοτραπεζοκρατία και πόλεμος νομισμάτων.


9789606691874-200-0609316Γιάνης Βαρουφάκης, Κρίσης Λεξιλόγιο [έκδοση ΠΟΤΑΜΟΣ, 2011, σελίδες 116-117, 120-122].

ΠΟΛΕΜΟΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΩΝ

Όταν ξέσπασε η Κρίση του 1929, τα κράτη πανικοβλήθηκαν βλέποντας τα έσοδα τους να καταρρέουν και τα έξοδα τους να αυξάνονται. Η αντανακλαστική τους αντίδραση ήταν κατανοητή: προέβησαν σε περικοπές του προϋπολογισμού τους ελπίζοντας ότι έτσι θα τους ισοσκελίσουν. Όμως γρήγορα κατάλαβαν ότι το φάρμακο ήταν χειρότερο από την ασθένεια: οι περικοπές επιδείνωσαν την Κρίση, και έτσι μεγάλωσαν (αντί να μειώσουν) τα ελλείμματα.

Προχώρησαν λοιπόν στο Plan Β: έχοντας πλέον καταλάβει ότι το πρόβλημα της οικονομίας τους ήταν η έλλειψη ζήτησης, αποφάσισαν να κάνουν το μόνο πράγμα που γνώριζαν: να «εισαγάγουν» ζήτηση από το εξωτερικό. Πώς; Υποτιμώντας το νόμισμα τους έτσι ώστε οι εξαγωγές τους να φθηνύνουν στο εξωτερικό και, με αυτόν τον τρόπο, να «εισαγάγουν» ζήτηση για τα ντόπια προϊόντα απ’ έξω. Όμως κι αυτό το σχέδιο απέτυχε. Γιατί; Επειδή δεν γίνεται όλοι να υποτιμήσουν το νόμισμα τους. Δεν είναι δυνατόν να πέφτουν όλα τα νομίσματα μαζί. Ο μόνος τρόπος να υποτιμηθεί το δολάριο είναι να υπερτιμηθεί κάποιο άλλο νόμισμα. Και καθώς το διαπλανητικό εμπόριο δεν είχε ανακαλυφθεί ακόμα (κάτι που θα ήταν απαραίτητο ώστε να μπορεί μια γενικευμένη μείωση της αξίας των νομισμάτων της γης να οδηγήσει στην αύξηση των συνολικών εξαγωγών της) και αυτό το εγχείρημα εστέφθη από παταγώδη αποτυχία. Έτσι προχώρησαν στο Plan C: έβαλαν δασμούς στα αγαθά των «ξένων» με σκοπό την ενίσχυση της ζήτησης ντόπιων προϊόντων. Όμως όταν αντέδρασαν οι «ξένοι» κάνοντας το ίδιο, επλήγησαν οι δικές τους εξαγωγές και, το χειρότερο, επλήγη το διεθνές εμπόριο. Τα υπόλοιπα τα γνωρίζετε: η Κρίση του 1929 έγινε μόνιμη, σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930, μέχρις ότου προέκυψε η «λύση»: η αύξηση των κρατικών επενδύσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, ελέω Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που εξαφάνισε την Κρίση εν μία νυκτί. Το ότι για να γίνει αυτό εξαφανίστηκαν και 70 εκατομμύρια άνθρωποι (1939-1945) ήταν μια απλή απόδειξη ότι, απουσία μιας οικουμενικά ορθολογικής πολιτικής παρέμβασης εναντίον της Παγκόσμιας Κρίσης, μόνο οι ανθρωποθυσίες μπορεί να βοηθήσουν.
Σήμερα, μερικά χρόνια μετά το δικό μας 1929, βιώνουμε την Κρίση του 2008 και βρισκόμαστε ήδη στο Plan C. Αρχίσαμε με τις περικοπές εν καιρώ Κρίσης, και η Κρίση φούντωσε τόσο σε κεντρικές χώρες όπως οι ΗΠΑ (όπου η ανεργία αποτελματώθηκε πλήρως με το που σταμάτησαν οι αρχικές τονωτικές ενέσεις) όσο και στην Ευρώπη (για να μη μιλήσουμε συγκεκριμένα για την Ελλάδα). Πολύ γρήγορα η ενδυνάμωση της Κρίσης οδήγησε σχεδόν ταυτόχρονα στα Plans B & C: ΗΠΑ και Ευρώπη επιδίδονται σε ρητορικό πόλεμο εναντίον της Κίνας, πασχίζοντας να την πείσουν να αφήσει το δολάριο και το ευρώ να υποτιμηθούν (σε σχέση με το γουάν). Παράλληλα, το Κογκρέσο, έχοντας προεξοφλήσει την άρνηση του Πεκίνου να ενδώσει, έχει ήδη ψηφίσει νόμο επιβολής δασμών στις κινεζικές εισαγωγές. Ένας πόλεμος συναλλαγμάτων και δασμών, πανομοιότυπος με εκείνον της δεκαετίας του 1930, φαίνεται να είναι στα σκαριά. Η ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα, είχε πει ο Κάρολος. Πόσο φάρσα θα είναι όμως η σημερινή έκφανση του πολέμου νομισμάτων;

ΠΤΩΧΕΥΣΗ – ΚΡΑΤΗ

Τα κράτη, παρά τη σχετική φιλολογία, δεν πτωχεύουν. Αντίθετα με τις επιχειρήσεις, όσο διαθέτουν… πολίτες δεν θα κατεβάσουν ποτέ τα ρολά. Δεν παύουν να υπάρχουν (αντίθετα με τη Φιξ, την Πειραϊκή Πατραϊκή, την TWA, κ.λπ. οι οποίες εξαφανίστηκαν). Τότε γιατί λέμε ότι το Δημόσιο είναι στα πρόθυρα της πτώχευσης ή ότι η Αργεντινή το 2002 πτώχευσε; Το λέμε μεταφορικά και ποτέ κυριολεκτικά. Η κρατική πτώχευση απλώς σημαίνει ότι το κράτος δεν δύναται να πληρώσει στο ακέραιο τους δανειστές του – δηλαδή, το κεφάλαιο που δανείστηκε συν τους τόκους που υποσχέθηκε να καταβάλει στη χρονική στιγμή που συμφωνήθηκε. Τι γίνεται τότε; Απλώς το κράτος καλεί τους δανειστές του σε διαπραγματεύσεις για αναδιάρθρωση του χρέους.
Δηλαδή, για μια νέα συμφωνία που μπορεί να συμπεριλαμβάνει τα εξής: (α) μείωση του επιτοκίου (χωρίς αύξηση του χρόνου αποπληρωμής), (β) αναβολή της αποπληρωμής (χωρίς αύξηση των συνολικών τόκων), (γ) μείωση του προς επιστροφή κεφαλαίου. Και στις τρεις αυτές περιπτώσεις έχουμε αυτό που λέμε αναγκαστικό «κούρεμα» (haircut). Ποιες οι επιπτώσεις ενός τέτοιου κουρέματος; Το ότι το κράτος θα δυσκολευτεί να ξαναδανειστεί από ιδιώτες για κάποιο χρονικό διάστημα, έως ότου δηλαδή οι ιδιώτες αποκτήσουν εμπιστοσύνη ότι θα πάρουν πίσω τα χρήματα τους. Όσο το κράτος δεν μπορεί να δανείζεται, έπειτα από ένα «κούρεμα» το οποίο ακολουθεί την «πτώχευση», απλώς αναγκάζεται να μην έχει πρωτογενές έλλειμμα. Δηλαδή, να μην ξοδεύει (χωρίς να υπολογίζουμε τα τοκοχρεολύσια) περισσότερα από τους φόρους που εισπράττει.

ΠΤΩΧΕΥΣΗ-ΤΡΑΠΕΖΕΣ.

Έννοια που στις μέρες μας απειλείται με εξαφάνιση. Το Κραχ του 1929 οδήγησε αρκετές χιλιάδες αμερικανικές και ευρωπαϊκές τράπεζες στην πτώχευση. Τι είχε συμβεί; Πολύ απλά, κάποια στιγμή πολλοί από τους δανειζόμενους χρεοκόπησαν και τα κεφάλαια που έμειναν στις τράπεζες που τους είχαν δανείσει δεν αρκούσαν για να καλύψουν τα ανοίγματα των τραπεζών. Σε αντιδιαστολή, το Κραχ του 2008 οδήγησε μόνο μία στο κλείσιμο -τη γνωστή Lehman Brothers. Οι υπόλοιπες διεσώθησαν από τα κράτη με διάφορες μεθόδους, από την παροχή τεράστιων ποσών (χαριστικής ρευστότητας, πήραν τη μορφή δανεικών-και-αγύριστων), χαμηλότοκων δανείων μέχρι και τη δημιουργία νέων αγορών τοξικών παραγώγων με μοναδικό σκοπό τη στήριξη των τραπεζών (βλ. το Σχέδιο Geithner-Summers).
Για αυτόν τον λόγο ισχυρίζομαι πως, όπως το 1991 έθεσε τέρμα στον «υπαρκτό σοσιαλισμό», το 2008 έθεσε τέρμα στον υπαρκτό καπιταλισμό! Τι πήρε τη θέση του; Η Πτωχο-Τραπεζοκρατία.

ΠΤΩΧΟ-ΤΡΑΠΕΖΟΚΡΑΤΙΑ!

Δικός μου όρος για το νέο πολιτικό-οικονομικό καθεστώς που μας προέκυψε, παγκοσμίως, μετά την κρίση του 2008. Σε αυτό το νέου τύπου καθεστώς τη μέγιστη εξουσία δεν ασκούν ούτε οι επιτυχημένοι καπιταλιστές ούτε καν οι εισοδηματίες (για τους εργαζόμενους ούτε λόγος βέβαια). Την ασκούν οι πτωχευμένες τράπεζες ελέω των φορολογουμένων, των οποίων τους φόρους οι πολιτικοί χρησιμοποιούν για να στηρίζουν το νέο αυτό καθεστώς, ως εντολοδόχοι των πτωχευμένων τραπεζών, επιβάλλοντας παράλληλα αυστηρή λιτότητα στους… φορολογούμενους.
Βασική αρχή του νέου καθεστώτος η εξής απλή: τα χρέη των πολιτών και των κρατών στις τράπεζες είναι ιερά και αδιαπραγμάτευτα. Παράλληλα, οι ζημίες των τραπεζών πρέπει αυτόματα, και χωρίς πολλές κουβέντες, να καλύπτονται είτε από τα κράτη είτε από τις Κεντρικές Τράπεζες χωρίς την επιβολή του παραμικρού Μνημονίου στους ιδιοκτήτες των, ουσιαστικά, πτωχευμένων τραπεζών.
Ενώ τα υπό πτώχευση κράτη (π.χ. Ελλάδα και Ιρλανδία) πρέπει να διασύρονται και να υποβάλλονται σε ασφυκτική λιτότητα για να δανείζονται ώστε να μην πτωχεύσουν, στον καιρό της Πτωχο-τραπεζοκρατίας οι τράπεζες δικαιούνται την παροχή άπειρης ρευστότητας χωρίς κανέναν περιορισμό, όρο ή απαίτηση εκ μέρους των κρατών ή των Κεντρικών Τραπεζών που τις κρατούν ζωντανές.

Advertisements
This entry was posted in ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε! Σχόλια στα σκουπίδια των greeklish διαγράφονται άμεσα.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s